Dlaczego oświetlenie ewakuacyjne jest tak ważne i jak często należy wykonywać jego przeglądy?

Oświetlenie ewakuacyjne na co dzień pozostaje niemal niezauważalne. Jego znaczenie pojawia się dopiero wtedy, gdy zabraknie podstawowego oświetlenia i trzeba bezpiecznie odnaleźć drogę do wyjścia z budynku.

Dlatego sprawność oświetlenia ewakuacyjnego nie powinna być oceniana wyłącznie na podstawie tego, czy oprawa świeci. Podczas przeglądu bardzo ważne jest również sprawdzenie, czy po zaniku zasilania będzie działała przez wymagany czas.

Wyjaśniamy, jak działa oświetlenie ewakuacyjne, jak często należy wykonywać jego przeglądy i dlaczego serwisant może zalecić wymianę akumulatora lub oprawy, która na pierwszy rzut oka nadal działa.

Czym jest oświetlenie ewakuacyjne?

Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne jest przeznaczone do zapewnienia odpowiednich warunków do opuszczenia budynku w przypadku awarii zasilania oświetlenia podstawowego. Obejmuje m.in. oświetlenie dróg ewakuacyjnych oraz znaki bezpieczeństwa związane z ewakuacją.

Jego zadaniem jest przede wszystkim umożliwienie ludziom odnalezienia właściwego kierunku ewakuacji, zauważenia przeszkód oraz bezpiecznego dotarcia do wyjścia.

Oświetlenie ewakuacyjne jest więc potrzebne nie tylko podczas pożaru. Może zostać uruchomione również w przypadku awarii lub zaniku podstawowego zasilania.

Jak działa oświetlenie ewakuacyjne?

W normalnych warunkach instalacja pozostaje zasilana z podstawowego źródła energii. W zależności od zastosowanego rozwiązania poszczególne oprawy mogą posiadać własne akumulatory albo instalacja może korzystać z centralnego źródła zasilania awaryjnego.

Kiedy zanika zasilanie podstawowe, system powinien przejść w tryb awaryjny i zapewnić oświetlenie miejsc przewidzianych w projekcie.

I właśnie tutaj pojawia się jedna z najważniejszych kwestii związanych z przeglądami.

„Przecież oprawa świeci”. Dlaczego serwisant zaleca wymianę akumulatora?

To pytanie słyszymy podczas przeglądów bardzo często.

Oprawa może świecić prawidłowo podczas krótkiego testu. Po zaniku zasilania może również bez problemu przełączyć się w tryb awaryjny. Nie oznacza to jednak jeszcze, że jest w pełni sprawna.

Problem może ujawnić się dopiero po pewnym czasie.

Oprawa uruchamia się po zaniku zasilania, działa przez kilkanaście lub kilkadziesiąt minut, a następnie gaśnie, ponieważ zużyty akumulator nie jest już w stanie zapewnić wymaganego czasu pracy.

Można porównać to do baterii w kilkuletnim telefonie. Telefon nadal się włącza i można go naładować, ale bateria rozładowuje się znacznie szybciej niż wtedy, gdy była nowa.

Podobnie jest z akumulatorem w oprawie oświetlenia ewakuacyjnego.

Dlatego podczas przeglądu nie sprawdzamy wyłącznie:

„Czy świeci?”

Sprawdzamy również:

„Czy będzie świecić wystarczająco długo, kiedy zabraknie prądu?”

Jak długo powinno działać oświetlenie ewakuacyjne?

Wymagany czas działania należy oceniać zgodnie z wymaganiami dotyczącymi konkretnego systemu, dokumentacją projektową i zastosowanymi rozwiązaniami. Dlatego nie należy zakładać jednego czasu pracy dla każdej instalacji. Najczęściej minimalny czas świecenia to 1h.

Podczas pełnego testu sprawdza się działanie opraw przez ich zaprojektowany lub znamionowy czas pracy awaryjnej.

Jeżeli oprawa powinna zapewnić określony czas podtrzymania, a podczas testu gaśnie znacznie wcześniej, samo stwierdzenie, że „przecież świeci”, nie oznacza, że urządzenie jest sprawne.

To właśnie jedna z przyczyn, dla których podczas przeglądu oświetlenia ewakuacyjnego serwisant może zalecić wymianę akumulatora lub całej oprawy.

Jak często należy wykonywać przegląd oświetlenia ewakuacyjnego?

Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne jest urządzeniem przeciwpożarowym. Zgodnie z przepisami urządzenia przeciwpożarowe powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych, dokumentacji techniczno-ruchowej oraz instrukcjach obsługi, nie rzadziej niż raz w roku.

To jednak nie oznacza, że przez pozostałe 364 dni instalacja nie powinna być kontrolowana.

Aktualna PN-EN 50172:2025-04 określa wymagania dotyczące m.in. dokumentacji, konserwacji i testowania systemów awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego. Zastąpiła wcześniejsze wydanie PN-EN 50172:2005.

W praktyce system wymaga regularnych kontroli funkcjonalnych, a okresowo wykonywany jest również test pełnego czasu pracy. Zakres i harmonogram należy dostosować do zastosowanego systemu, dokumentacji oraz wymagań producenta.

Dlaczego krótki test nie wystarczy?

Krótki test pozwala sprawdzić, czy oprawa przełączy się na zasilanie awaryjne.

Nie odpowiada jednak na pytanie, jak długo będzie działała.

Dlatego tak istotny jest test czasu pracy. W jego trakcie można wykryć akumulatory, które nadal pozwalają uruchomić oprawę, ale utraciły już znaczną część swojej pojemności.

Właśnie dlatego niektóre usterki oświetlenia ewakuacyjnego są niewidoczne podczas codziennego użytkowania budynku.

Co sprawdza serwisant podczas przeglądu oświetlenia ewakuacyjnego?

Dokładny zakres zależy od rodzaju instalacji, zastosowanych urządzeń oraz dokumentacji technicznej. Podczas przeglądu sprawdza się między innymi:

stan techniczny opraw,
poprawność przełączenia w tryb awaryjny,
działanie źródeł światła,
stan akumulatorów,
układ ładowania,
sygnalizację stanu urządzenia,
wymagany czas pracy na zasilaniu awaryjnym,
oznaczenia i piktogramy,
ewentualne komunikaty o błędach w systemach z autotestem lub centralnym monitoringiem.

Wyniki kontroli i testów powinny być odpowiednio dokumentowane.

Jakie usterki najczęściej wykrywa się podczas przeglądu?

Jednym z częstszych problemów są właśnie zużyte akumulatory.

Poza nimi serwis może wykryć między innymi:

uszkodzone oprawy,
niesprawne źródła światła lub moduły LED,
problemy z ładowaniem akumulatora,
brak przełączenia na tryb awaryjny,
uszkodzenia mechaniczne,
błędy autotestu,
nieprawidłowe oznaczenia.

Część takich problemów trudno zauważyć podczas normalnego funkcjonowania obiektu, ponieważ ujawniają się dopiero po zaniku zasilania lub podczas przeprowadzenia odpowiedniego testu.

Czy sprawne oświetlenie ewakuacyjne naprawdę ma aż takie znaczenie?

Tak.

Wyobraźmy sobie duży obiekt, w którym dochodzi do zaniku zasilania. Oświetlenie podstawowe przestaje działać, a oprawy ewakuacyjne prawidłowo się uruchamiają.

Na pierwszy rzut oka wszystko działa.

Jeżeli jednak część akumulatorów jest zużyta, po kilkudziesięciu minutach kolejne oprawy mogą zacząć gasnąć. W sytuacji, w której ewakuacja lub działania służb nadal trwają, może to mieć realne znaczenie dla bezpieczeństwa.

Dlatego sprawność oświetlenia ewakuacyjnego oznacza coś więcej niż samo zapalenie się lampy.

Oprawa musi zadziałać wtedy, gdy zabraknie podstawowego zasilania, i zapewnić wymagany czas pracy.

Podsumowanie

Oświetlenie ewakuacyjne jest jednym z tych systemów, których najlepiej nigdy nie potrzebować w sytuacji rzeczywistego zagrożenia. Jeżeli jednak dojdzie do awarii zasilania, musi być gotowe do działania.

Dlatego regularne przeglądy oświetlenia ewakuacyjnego są tak ważne.

Pozwalają sprawdzić nie tylko, czy oprawy się uruchamiają, ale również czy akumulatory, układy ładowania i pozostałe elementy systemu zapewnią prawidłową pracę przez wymagany czas.

Jeżeli więc po przeglądzie otrzymujesz zalecenie wymiany akumulatora lub oprawy, mimo że urządzenie „przecież świeci”, warto spojrzeć na wynik całego testu. W oświetleniu ewakuacyjnym najważniejsze jest nie tylko czy świeci, ale również jak długo będzie świecić po zaniku prądu.

Na naszym blogu możesz przeczytać również:

Potrzebujesz przeglądu oświetlenia ewakuacyjnego?

W SAPOŻ wykonujemy przeglądy, konserwację i serwis oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego. Sprawdzamy stan opraw, akumulatorów, działanie instalacji po zaniku zasilania oraz wymagany czas pracy.

Obsługujemy obiekty na terenie Gdańska, Gdyni, Sopotu, Rumi oraz całego województwa pomorskiego.

Jeżeli potrzebujesz jednorazowego przeglądu lub szukasz firmy do stałej obsługi PPOŻ obiektu – skontaktuj się z nami.

SAPOŻ – serwis i obsługa PPOŻ na Pomorzu

📞 512 842 620
📧 biuro@sapoz.pl
🌐 sapoz.pl